fbpx
E Fundit

 – Kursi i plotë i “Matematikës” me 50 orë mësimore video të regjistruara, nga 5000 LEK, ju e përfitoni për 3500 LEK! (së bashku me Testet)

2.1 Dinamika, PJESA E PARË – Teori, Formula dhe Ushtrime të Zgjidhura | Fizika për Maturën Shtetërore

Për të qënë pjesë e grupit të Fizikës, klikoni këtu.

DINAMIKA

Ligji i Parë i Njutonit

\( \overrightarrow{F_{R}}=\overrightarrow{0} \)

\( \overrightarrow{F_{R}} \) shuma gjeometrike / vektoriale e forcave ( \( \overrightarrow{F_{R}}=\overrightarrow{F_{1}}+\overrightarrow{F_{2}}+ \ldots +\overrightarrow{F_{n}} \) )

Ky ligj zbatohet vetëm në dy raste:

  1. Kur trupi është në prehje.
  2. Kur trupi lëviz me shpejtësi konstante (a=0).

Ligji i Dytë i Njutonit

\( \overrightarrow{F_{R}}=m\overrightarrow{a} \)

\( \overrightarrow{a}=\frac{\overrightarrow{F_{R}}}{m} \)

Ky ligj zbatohet vetëm kur trupi lëviz me nxitim. Pra ndryshon shpejtësia e trupit.

Ligji i Tretë i Njutonit

\( \overrightarrow{F_{1-2}}=\overrightarrow{F_{2-1}} \)

Forcat kanë drejtim të njëjtë, madhësi te barabartë dhe kah të kundërt.

Forca e Rëndesës dhe e Kundërveprimit

Forca me të cilën Toka tërheq trupin quhet forca e rëndesës, ose e gravitetit. Ajo zbatohet gjithmonë në qendër të trupit dhe drejtohet pingul me siperfaqen e Tokës.

Forca me të cilën toka tërheq trupin quhet forca e rëndesës, ose e gravitetit. Ajo zbatohet gjithmonë në qendër të trupit dhe drejtohet pingul me siperfaqen e tokes.

Forca e kundërveprimit eshte e drëjtuar vertikalisht lart. Shënohet si \( \overrightarrow{T}\) kur kemi fije dhe si \( \overrightarrow{F_{elast}}\) kur kemi sustë.

Pesha është forca qe ushtron trupi atje ku varet ose mbështetet.

\( \overrightarrow{G}=\overrightarrow{P} \) në dy raste:

a) Kur trupi është në prehje.
b) Lëviz me shpejtësi konstante,

Forca e kundërveprimit eshte e drëjtuar vertikalisht lart. Kur kemi fije.

Ligji i tërheqjes së gjithësishme/gravitetit

Forca e gravitetit është gjithmonë forcë tërheqëse.

\(F= \gamma \frac{m_{1}m_{2}}{R^{2}} \) ku \(\gamma\) është konstante dhe \(R\) është largësia.

Forca e gravitetit është gjithmonë forcë tërheqëse.

Në rastin e Tokës, nxitimi i trupit në sipërfaqen e saj varet vetëm nga masa e Tokës:

\( m_{trupit}g= \gamma \frac{m_{trupit}m_{Tokes}}{R^{2}} \)

\( g= \gamma \frac{m_{T}}{R_{T}^{2}} \)

Me rritjen e lartësisë, masa e trupit nuk ndryshon dhe g zvogëlohet.

\( g_{h}= \gamma \frac{m_{T}}{ \left( R_{T}+h \right) ^{2}} \)

Forca e Elasticitetit, Ligji i Hukut

Formula që duhet mbajtur mend:

\( F_{e}=-kx \) ku x është shformimi/zgjatja dhe k është koeficenti i elasticitetit. Shenja minus tregon se F elastike ka kah të kundërt me shformimin.

Forca e elasticitetit. Ligji i Hukut

Forca e Fërkimit

Forca e fërkimit është forca e cila ka gjithmonë kah të kundërt me lëvizjen e trupit, pra ështe forcë frenuese dhe lind në sipërfaqen e takimit mes dy trupave.

\(\overrightarrow{F} \parallel \overrightarrow{x}\)

\( f= \mu N= \mu mg \) ku \( \mu \) eshte koeficienti i fërkimit, i cili është numër pa njësi matëse.

Forca e fërkimit është forca e cila ka gjithmonë kah të kundërt me lëvizjen e trupit, pra ështe forcë frenuese dhe lind në sipërfaqen e takimit mes dy trupave.

USHTRIME TË ZGJIDHURA – PJESA E PARË

Ushtrimi 1: Trupi me mase m1 nën veprimin e forcës F1 fiton nxitimin a1. Nëse masën e trupit e zvogelojmë 4 herë dhe forcën e zmadhojme 2 herë. Gjeni pohimin e vërtetë për nxitimin.

TË DHËNA:

\(m_{2}=m_{1}/4 \)

\(F_{2}=2F_{1} \)

\(a_{2}=? \)

 

ZGJIDHJA:

\(F_{1}=m_{1}a_{1}\)

\(F_{2}= 2F_{1} = \frac{m_{1}}{4} \cdot a_{2} \)

\(a_{2} = 2F_{1} \cdot \frac{4}{m1} = \frac{8F_{1}}{m_{1}} \)

Meqënëse \( \frac{F_{1}}{m_{1}}=a_{1}\) atëherë mund të themi se \(a_{2}\) zmadhohet 8 herë.

Ushtrimi 2: Trupi me mase m1 nën veprimin e forcës F1 fiton nxitimin a1. Nëse masën e trupit e zmadhojmë 8 herë dhe forcën e zvogelojmë 4 herë. Gjeni pohimin e vërtetë për nxitimin.

TË DHËNA:

\(m_{2}=8m_{1}\)

\(F_{2}=\frac{F_{1}}{4}\)

\(a_{2}=?\)

 

ZGJIDHJA:

\(F=ma\)

\(a_{2}=\frac{F}{M} = \frac{F_{1}}{4} \cdot \frac{1}{8m_{1}}= \frac{1}{32} \cdot \frac{F_{1}}{m_{1}}= \frac{a_{1}}{32}\)

Ushtrimi 3: Trupi masë m1 nën veprimin e forcës F1 , fiton nxitim a1. Një trup tjetër me masë m2 fiton nxitim dy herë më të vogel. Nën ndikimin e F2=4F1 gjeni raportin e masave m2/m1.

TË DHËNA:

\(a_{2}=\frac{a_{1}}{2}\)

\(F_{2}=4F_{1}\)

 

ZGJIDHJA:

\(F_{1}=m_{1}a_{1}\)

\(4F_{1}=m_{2}\frac{a_{1}}{2}\)

\(m_{2}= \frac{4F_{1}\cdot 2}{a_{1}} = \frac{8F_{1}}{a_{1}}\)

Atëherë raporti \(\frac{m_{2}}{m_{1}}= \frac{8m_{1}}{m_{1}} = 8\)

Ushtrimi 4: Një trup me masë 2kg është i varur në një fije të pazgjatshme si në figurë. Gjeni forcën e tensionit të fijes.

Një trup me masë 2kg është I varur në një fije të pazgjatshme si në figurë. Gjeni forcën e tensionit të fijes.

TË DHËNA:

\( \overrightarrow{F_{R}}=0 \)

\( g=10m/s^{2} \)

\( \overrightarrow{T}=? \)

 

ZGJIDHJA:

\( \overrightarrow{T}+\overrightarrow{G} =0 \)

\( T-G=0 \)

\( T=G \)

\( G=mg=2\cdot10=20N \)

\( T=20N \)

Ushtrimi 5: Dy trupa me masa m1 dhe m2 bashkëveprojnë me forcën F1=20N. Nëse largësinë mes trupave e zvogëlojmë 2 herë dhe m2 e zvogëlojmë 2 herë. Cfarë ndodh me forcën bashkëvepruese midis trupave?

Forca e gravitetit është gjithmonë forcë tërheqëse.

TË DHËNA:

\( m_{2}=\frac{m_{1}}{2} \)

\( R_{2}=\frac{R_{1}}{2} \)

 

ZGJIDHJA:

\( F_{2}= \gamma \frac{m_{1}m_{2}}{R_{2}^{2}}= \gamma \frac{m_{1} \cdot \frac{m_{2}}{2}}{ \left( \frac{R_{1}}{2} \right) ^{2}}= \gamma \cdot m_{1} \cdot \frac{m_{2}}{2} \cdot \frac{4}{ R_{1}^{2}} = \frac{4F_{1}}{2}=40N \)

Ushtrimi 6: Nxitimi 4m/s2. Një trup lëviz horizontalisht nën veprimin e forcës 600N. Forca e fërkimit 300N. Sa ështe masa e trupit? Sa është forca me të cilën trupi ngjesh rrafshin (Pesha)

Një trup lëviz horizontalisht nën veprimin e forcës 600N. Forca e fërkimit 300N.

SHËNIM SE SI DUHEN ZGJIDHUR KËTO LLOJ USHTRIMESH:

Vizatojmë forcat që veprojnë mbi trupin.

Zgjedh drejtimin pozitiv.

Zbatojmë Ligjin e dytë të Njutonit \( \overrightarrow{F_{R}}=m\overrightarrow{a} \)

\( \overrightarrow{f}+\overrightarrow{F}+\overrightarrow{N}+\overrightarrow{G}=~ m\overrightarrow{a}~~~ \)

Të gjitha forcat që jane pingul me zhvendosjen, ekuilibrojnë njera tjetrën.

Sipas boshtit ox: \( F-f=ma \)

\( m=\frac{F-f}{a}=\frac{600-300}{4}kg \)

Për pikën (b)

Pesha është gjithmonë e barabartë me N

\( P=N=mg=\frac{300}{4}10~N \)

Për të punuar me pjesën e dytë të ushtrimeve,  klikoni këtu.

Për të punuar me tezat e fizikës ndër vite, klikoni këtu.

Për të qënë pjesë e grupit të Fizikës, klikoni këtu.

Vleresimi

User Rating: 4.79 ( 5 votes)

Shihni dhe

17. Termokimia – Teori, Formula dhe Ushtrime të Zgjidhura | Kimia për Maturën Shtetërore

Termokimia Termokimia është ajo pjesë e kimisë që studion efektet energjitike të shndërrimeve ose proceseve …

– Kursi i plotë i “Matematikës” me 50 orë mësimore video të regjistruara, nga 5000 LEK, ju e përfitoni për 3500 LEK për ditët e mbetura para vitit të ri shkollor! (së bashku me testet)