Simetria në lëvizjen e trupave
Lëvizja është ndryshimi i vendndodhjes së një trupi në lidhje me trupa të tjerë me kalimin e kohës.Koncepti i lëvizjes nuk është absolut, por relative: një objekt mund të jetë në lëvizje kundrejt një vëzhguesi dhe në qetësi kundrejt një tjetri.
Trajektorja e një pike të lëvizshme është vija që hiqet nga pika gjatë lëvizjes së saj dhe mund të jetë drejtvizore ose vijëpërkulur.
Pika materiale
Nëse shtrirja në hapësirë është e pallogaritshme në krahasim me rrugën atëherë trupin e marrim si pikë materiale. Për shmebull, Toka merret si pikë material kur studiojme lëvizjen e Diellit, sepse diametri Tokës është shumë më i vogël se ai i Diellit.
Lëvizja drejtvizore e njëtrajtshme
Një lëvizje që ndodh me shpejtësi të pandryshueshme quhet lëvizje e njëtrajtshme.Lëvizja drejtvizore është ajo lëvizje që kryen trupi në një trajektore vijëdrejtë, ku raporti ndërmjet hapësirës dhe kohës eshtë i pandryshueshëm, pra shpejtësia është e pandryshueshme. Trupi në lëvizjen drejtvizore kryen rrugë të barabarta në interval kohe të barabartë.
Ligji orar i lëvizjes së njëtrajtshme s = v x t
P.sh, Nëse shpejtësia e një makine është 17m/s, atëherë ligji orar do të ishte:
s= 17 x t
Por kur, koha t është e barabartë me 0 dhe trupi ndërkohë ndodhet në njëfarë hapësire larg trupit të referimit, atëherë ligji orar i lëvizjesdrejtvizore të njëtrajtshme do të ishte ndryshe:
s= v x t + s0
Nxitimi
Kur shpejtësia e një trupi në lëvizje rritet themi që ai përshpejtohet,kur shpejtësia e trupit në lëvizje zvogëhohet, atëherë themi se trupi ngadalësohet. Për të shprehur shpejtësinë me të cilën ndryshon shpejtësia e një trupi përdorim madhësinë fizike, nxitimin mesatar. Pra nxitimi mesatar është raporti midis ndryshimit të shpejtësisë dhe intervalit të kohës kur ndodh ndryshimi i saj. Formula për gjetjen e nxitim mesatar është:
a = v2 – v1/ t2 – t1
Në SI njësia matëse është raporti midis m/s dhe s, pra m/s2.
Në përcaktimin e nxitimit mesatar emëruesi ∆t është gjithmonë pozitiv, prandaj shenja e nxitimit varet nga shenja e ∆v. Nëse shpejtësia shtohet,atëherë v2 është më i madh se v1, kështu nxitimi është pozitiv dhe lëvizja është e përshpejtuar. Nëse v2 është më i vogël se v1 atëherë shpejtësia zvogëlohet, ∆v është negative, nxitimi merr vlera negative, rrjedhimisht edhe lëvizja është e ngadalsuar.
Nxitimi i çastit
Nxitimi i çastit është nxitimi mesatar i llogaritur në një interval kohe ∆t shumë të shkurtër. Për të përcaktuar nxitimin e çastit duhet të njohim shpejtësinë e çastit në interval kohe shumë të shkurtra, p.sh., në çdo sekondë, ose për çdo të mijëtat e sekondës. Sa më shumë që zvogëlohet intervali i kohes aq më shumë i afrohemi konceptit të nxitimit të çastit.
Lëvizja njëtrajtësisht e ngadalsuar
Për lëvizjen njëtrajtësisht të ngadalsuar vlen po i njëjti ligj i përmendur më sipër.
s = v0 x t + ½ a x t2 , por nxitimi ka vlera negative.
Një rast i veçantë i lëvizjes njëtrajtësisht të ngadalësuar është ai i një trupi të hedhur vertikalisht lart, me një shpejtësi fillestare te ndryshme nga zero.Nëse fërkimi është i papërfillshëm, gjatë kohës që objekti ngjitet, shpejtësia pakësohet me 9.8 m/s në çdo sekondë. Barazimet e lëvizjes janë:
v = v 0 – g x t s = v0 x t – ½ g . t2
User Rating:
3.9
( 2 votes)
12Vite.com Përgatitje për Shkollën e Lartë
