fbpx
E Fundit

 – Kursi i plotë i “Matematikës” me 50 orë mësimore video të regjistruara, nga 5000 LEK, ju e përfitoni për 3500 LEK! (së bashku me Testet)

13. Magnetizmi dhe fusha magnetike – Teori, Formula dhe Ushtrime të Zgjidhura | Fizika për Maturën Shtetërore

Magnetizmi dhe fusha magnetike

1. Fusha magnetike

Në atë zonë të hapësirës, ku ndihet veprimi i forcave magnetike, themi se kemi fushë magnetike (F.M).
Fusha magnetike krijohet nga: rryma elektrike, magnetët dhe të dyja.
Dy magnete me pole të njëjta shtyhen, ndërsa dy magnete me pole të kundërta tërhiqen.
Fusha magnetike gjeometrikisht tregohet me anën e vijave të forcës/fushës. Dalin nga poli N dhe hyjnë në polin S (jashtë magnetit). Brenda magnetit dalin nga poli S dhe hyjnë në polin N. Janë vija të mbyllura.
Është madhësi vektoriale \( \overrightarrow{B}=\frac{\overline{F}}{I⋅ \Delta l} \).
Në cdo përcjellës që kalon rrymë elektrike, lind fushë magnetike.
Forca që ushtron fusha magnetike mbi përcjellësin me rrymë me gjatësi l , quhet forcë e Amperit.
\(F=B\cdot I \cdot l\cdot sin\alpha\)

SHËNIM: Forca e Amperit është gjithmonë pingule me B dhe I.

Si përcaktohet drejtimi i forcës së Amperit?

Zbatojmë rregullën e dorës së majtë:
B → shpon pëllëmbën
4 gishtërinjtë → tregojnë rrymën
Gishti i madh → forca e Amperit

Marrëveshje:
• (+) (x) → hyn
• (•) (-) → del

2. Fluksi magnetik 

Eshtë madhësi numerike, pra tregon numrin e vijave të forcës që përshkojnë një sipërfaqe.

Magnetizmi, fusha magnetike - fluksi magnetik

\( \Phi  = B \cdot S \cdot \cos\alpha\)

\(\alpha\) → këndi që formon \( \overrightarrow{B}\) me pingulen.

Ndryshimi i \( \Phi\): \(\Delta \Phi}= \Phi_{2} – \Phi_{1}\)

SHËNIM: Që të ndryshojë fluksi, sipërfaqja duhet të presë vijat e forcës.

Kur \( \overrightarrow{B}\) pingul me sipërfaqen :
\(\alpha = 0 \)
\(cos\alpha = 1\)

Fluksi maksimal:

\( \Phi\)\( = B\cdot S\)   [Wb = 1 T • m2]

3. Ligji i induksionit elektromagnetik 

Forca elektromotore e induksionit:

\(\varepsilon = -N \frac{\Delta\Phi}{\Delta\ t}\)

\(\varepsilon\) → forca elektromotore

\(N\) → numri i spirave

Shenja (-) → tregon rregullën e Lencit

Rregulla e Lencit:

Rryma e induktuar ka një kah të tillë që të kundërshtojë shkakun që e prodhoi (fluksin e jashtëm).

USHTRIME TË ZGJIDHURA 

Ushtrimi 1: Përcjellësi si në figurë është paralel më vijat e fushës magnetike. 

ZGJIDHJA

Magnetizmi, fusha magnetike - ushtrimi 1

Meqenëse:

\( \overrightarrow{B}// I\Rightarrow   $ \alpha $\ =0\)

\(\Rightarrow\sin0=0\)

\(\Rightarrow F_{A}=0\)

Ushtrimi 2: Përcjellësi vendoset si në figurë në një fushë magnetike homogjene. 

Magnetizmi, fusha magnetike, - ushtrimi 2

ZGJIDHJA

Meqenëse:

\( \overrightarrow{B}\)  pingul \(I\) \(\Rightarrow $ \alpha $\ =90^{o}\)

\(\Rightarrow\sin90^{o}=1\)

\(\Rightarrow F_A}=max\)

\(F=B\cdot I\cdot l\)

Magnetizmi, fusha magnetike, - ushtrimi 2

Ushtrimi 3: Është dhënë prerja e një përcjellëse si në figurë.

ZGJIDHJA

Magnetizmi, fusha magnetike, - ushtrimi 3

Forca e Amperit:

→ I pingul me B
→ rregulla e dorës së majtë ⇒ drejtimi 2.

Ushtrimi 4: Jepet prerja e një përcjellësi si në figurë.

ZGJIDHJA

Magnetizmi, fusha magnetike, - ushtrimi 4

Forca e Amperit: ⇒ Drejtimi 2.

Ushtrimi 5: Një përcjellës vendoset midis poleve si në figurë. Gjeni rrymën.

ZGJIDHJA

Magnetizmi, fusha magnetike, - ushtrimi 5

Përgjigja: Rryma rrjedh nga D në A.

Ushtrimi 6: Është dhënë konturi drejtkëndësh nëpër të cilin rrjedh rryma I me intensitet 4A. Sipërfaqja është pingul me vektorin B.
a)Gjeni drejtimin e forcës magnetike dhe vlerën e saj (në cdo brinjë).
b)Gjeni Fe që vepron mbi kontur.
c)Gjeni momentin rezultant.
Brinjët e konturit janë 6cm me 4 cm.

TË DHËNA

\(I = 4 A\)

\(F = ?\)

\(Fe = ?\)

\(M(R) = ?\)

\( a = 6 cm\)

\( b = 4 cm\)

\( B = 0.5T\)

ZGJIDHJA

Magnetizmi, fusha magnetike, - ushtrimi 6

\(F_{1}\) \(\Rightarrow max\)

\( F_{1}=B\cdot I\cdot l=0.5⋅4⋅0.06N=0.12N \)

\( F_{2}=B\cdot I\cdot l=0.5⋅4⋅0.04N=0.08N \)

\(F_{3}= F_{1}\)

\(F_{4}=F_{2}\)

\(FR=0\) ⇒ Konturi është në ekuilibër (po tendoset).

SHËNIM: Momenti rezultant

\(M(R) = F(R)\cdot d\)

\(M(R) = 0\)

Ushtrimi 7: Rryma rrjedh në përcjellësin si në figurë. Si duhet të lëvizim konturin?

ZGJIDHJA

Magnetizmi, fusha magnetike, - ushtrimi 7

A) L, D
B) D, P
C) D, M
D) L, P

Përgjigjia: C → Ndryshon largësia nga përcjellësi, ndryshon numri i spirave.

Ushtrimi 8: Jepet sipërfaqja si në figurë.

ZGJIDHJA

Magnetizmi, fusha magnetike, - ushtrimi 8

A) $ \Phi $ = 0

B) $ \Phi $ = BS

C) $ \vert $ $ \Phi $ $ \vert $ = BS

D) $ \Phi $ = -BS

Përgjigjia: Alternativa e saktë është C.

Për të punuar me tezat e fizikës ndër vite, klikoni këtu.

Për të qënë pjesë e grupit të Fizikës, klikoni këtu.

Shihni dhe

22. Arenet – Teori, Formula dhe Ushtrime të Zgjidhura | Kimia për Maturën Shtetërore

Hidrokarburet aromatike (arenet) Fillimisht, emërtimi aromatik është vendosur për shkak të aromës karakteristike që kishin …

12Vite.com

– Kursi i plotë i “Matematikës” me 50 orë mësimore video të regjistruara, nga 5000 LEK, ju e përfitoni për 3500 LEK për ditët e mbetura para vitit të ri shkollor! (së bashku me testet)